Құрылтай депутаттарының сайлауы – азаматтардың қоғамдық өмірге қатысуына мүмкіндік беретін маңызды саяси науқан. Әрбір сайлаушының дауыс беру құқығы заңмен қорғалады және оны еркін жүзеге асыру үшін алдын ала кейбір маңызды мәліметтермен танысып алған жөн.
Ең алдымен әрбір азамат өзінің қай сайлау учаскесіне тіркелгенін алдын ала нақтылап алғаны дұрыс. Бұл сайлау күні уақыт жоғалтпай, дауыс беру рәсіміне қатысуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар дауыс беру учаскесінің жұмыс уақыты мен орналасқан жері туралы ақпаратпен де алдын ала танысқан жөн.
Дауыс беру күні сайлаушы өзімен бірге жеке басын куәландыратын құжатын алып келуі қажет. Бұл – сайлаушының жеке басын анықтау үшін заңда белгіленген міндетті талаптардың бірі. Құжаттары толық азаматтарға заң талаптарына сәйкес дауыс беру мүмкіндігі беріледі.
Сайлау барысында әр азамат өз таңдауын ешкімнің ықпалынсыз, еркін түрде жасайды. Дауыс беру құпиялығы – сайлау жүйесінің негізгі қағидаттарының бірі. Сондықтан ешкім азаматтың кімге дауыс бергенін білуге немесе қандай да бір шешім қабылдауға мәжбүрлеуге құқылы емес.
Сайлаушылардың құқықтарымен қатар белгілі бір міндеттері де бар. Олар сайлау учаскесінде қоғамдық тәртіпті сақтап, сайлау комиссиясының заңды талаптарын орындауға және дауыс беру рәсімін белгіленген тәртіпке сәйкес өткізуге ықпал етуі тиіс.
Қазіргі таңда сайлауға қатысты қажетті ақпараттарды ресми ақпарат көздерінен алуға мүмкіндік мол. Сондықтан азаматтарға тек ресми хабарламаларға сүйеніп, сайлау мерзімдері мен ұйымдастыру мәселелері жөніндегі мәліметтерді уақытылы қадағалап отырған жөн.
Әрбір азаматтың саналы таңдауы – әділ әрі ашық сайлаудың негізі. Өз құқықтары мен міндеттерін жақсы білетін сайлаушы ғана сайлау процесіне белсенді әрі жауапкершілікпен қатыса алады.