Құрылтай депутаттарының сайлауы кезінде әрбір азамат заңмен кепілдік берілген сайлау құқығын пайдалана алады. Бұл құқық – еліміздің демократиялық қағидаттарының маңызды көрінісі және әр азаматтың қоғам өміріне қатысу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Сайлаушы ең алдымен өзінің дауыс беру құқығын қалай жүзеге асыратынын білуі қажет. Ол үшін сайлау өтетін күнді, өз сайлау учаскесінің мекенжайын және дауыс беру тәртібін алдын ала анықтап алған дұрыс. Мұндай дайындық сайлау күні барлық рәсімдердің ыңғайлы әрі уақытылы өтуіне көмектеседі.
Дауыс беру барысында барлық азаматтар тең құқыққа ие. Ешкімнің артықшылығы болмайды және әрбір дауыс бірдей заңды күшке ие. Бұл – әділ сайлаудың негізгі қағидаларының бірі.
Сонымен қатар сайлау барысында дауыс беру құпиясы толық сақталады. Азаматтың таңдауы оның жеке еркі болып табылады және ешкім оны жариялауға немесе өзгертуге міндеттей алмайды. Сайлаушы өз таңдауын тек өзінің еркімен қабылдайды.
Егер сайлаушыға қандай да бір мәселе түсініксіз болса, ол сайлау комиссиясының мүшелеріне жүгініп, қажетті ақпаратты ала алады. Комиссия мүшелерінің міндеті – азаматтарға заң аясында түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, дауыс беру рәсімінің дұрыс ұйымдастырылуын қамтамасыз ету.
Қазіргі таңда сайлауға қатысты ақпараттың басым бөлігі ресми интернет-ресурстарда, бұқаралық ақпарат құралдарында және сайлау комиссияларының хабарламаларында жарияланып келеді. Сондықтан жалған немесе расталмаған ақпаратқа емес, тек ресми дереккөздерге сүйену маңызды.
Сайлау – тек құқық қана емес, азаматтық жауапкершіліктің де көрінісі. Өз құқығын білетін, заң талаптарын құрметтейтін және саналы таңдау жасайтын азаматтар әділ әрі ашық сайлау мәдениетінің қалыптасуына үлес қосады. Құрылтай депутаттарының сайлауына белсенді әрі жауапкершілікпен қатысу – елдің қоғамдық-саяси өміріне қосылған маңызды үлес.